LWEO

Speciaal Vwo

Arbeidsmarkt en Mobiliteit

Van lesbrief Arbeidsmarkt kunnen de volgende paragrafen als keuzeonderwerp aangemerkt worden:
§ 2.3 Deeltijdarbeid en p/a-ratio
§ 2.4 Arbeidsparticipatie
§ 2.6 De betaalbaarheid van de uitkeringen (i/a-ratio)
§ 2.7 Kiezen tussen werk en vrije tijd
Het eerste deel van deze paragraaf gaat over opofferingskosten. Dit hoort bij het domein Schaarste en valt onder de schoolexamenstof. Opofferingskosten zijn ook al besproken in Lesbrief Levensloop.
Het tweede deel gaat over de loonelasticiteit van het arbeidsaanbod. Dat is keuzestof.
§ 3.5 De vraag naar arbeid in theorie (loonelasticiteit van de arbeidsvraag).
Als lesbrief Arbeidsmarkt voor lesbrief Kleding gedaan wordt, moeten er enkele zaken door de docent uitgelegd worden. Bij hoofdstuk 6 wordt gekeken of de arbeidsmarkt een markt van volledige mededinging is. Dat is een verplicht onderdeel van de context arbeidsmarkt en kan niet overgeslagen worden. Er wordt vanuit gegaan dat deze marktvorm bij leerlingen bekend is. De marktvormen worden uitgelegd in lesbrief Kleding, dus als u lesbrief Arbeidsmarkt voor lesbrief Kleding behandelt, zult u daarover uitleg moeten geven. Ook het begrip elasticiteit wordt pas in lesbrief Kleding besproken. U kunt het bij Arbeidsmarkt overslaan, hoewel de opgaven die erbij staan erg eenvoudig zijn.
In hoofdstuk 6 worden de begrippen werknemerssurplus en werkgeverssurplus uitgelegd. Dit is een variatie op de begrippen consumentensurplus en producentensurplus. In lesbrief Mobiliteit worden die uitgebreid besproken. U hoeft bij de behandeling van hoofdstuk 6 dan ook niet verder op de welvaartstheorie in te gaan. De transferopdracht (6.11) kan voor veel leerlingen te moeilijk zijn. U kunt die overslaan.
U kunt er natuurlijk ook voor kiezen om in vwo 4 een gedeelte van lesbrief Kleding te doen, bijvoorbeeld de eerste zes hoofdstukken, dan met lesbrief Arbeidsmarkt verder te gaan in vwo 5 om daarna nog de laatste twee hoofdstukken van Kleding te doen.

Mobiliteit
In de gewijzigde syllabus voor het eindexamen 2014 staat dat leerlingen ook het consumentensurplus en het producentensurplus moeten kunnen berekenen. Dat was in de vorige syllabus nog uitsluitend grafisch. Daarom is lesbrief Mobiliteit licht aangepast. De verschillen tussen de eerste druk 2011 en de eerste druk 2012 staan hieronder.
Hoofdstuk 2
Na opdracht 2.17 is de volgende tekst ingevoegd:
Het consumentensurplus en het producentensurplus kunnen ook berekend worden. In figuur 2.6 heb je twee driehoeken gearceerd. De bovenste driehoek stelt het consumentensurplus voor en de onderste het producentensurplus. Door de oppervlakte van de driehoeken uit te rekenen, druk je het surplus uit in een getal. De oppervlakte van een driehoek kun je berekenen met de formule ½ × basis × hoogte.
opdracht
a. Bereken het consumentensurplus in figuur 2.6.
b. Bereken het producentensurplus in figuur 2.6.
Bij opdracht 2.33 is na vraag a toegevoegd:
De evenwichtsprijs is € 80 en de evenwichtshoeveelheid 120.000 stuks.
b. Bereken het consumentensurplus.
c. Bereken het producentensurplus.
Daarna volgt de rest van de opdracht, waarbij vraag b dan d wordt en vraag c wordt e.
Hoofdstuk 3
Bij opdracht 3.1 zijn een paar vragen toegevoegd. Na vraag b is toegevoegd:
Bereken het consumentensurplus en het producentensurplus.
Na vraag f zijn de volgende vragen toegevoegd:
Bereken het consumentensurplus bij de maximumprijs.
Bereken het producentensurplus bij de maximumprijs.
Bereken de afname van het totale surplus.
Vervallen is vraag g: Wordt het totale surplus door de maximumprijs groter, kleiner of blijft het gelijk?
Bij opdracht 3.2 zijn na vraag d toegevoegd de vragen:
Bereken het surplusdeel dat verschuift van producenten naar consumenten.
Bereken het welvaartsverlies.
Bij opdracht 3.5 is na vraag d toegevoegd de vraag: Bereken het welvaartsverlies.
Bij opdracht 3.10 zijn de volgende vragen toegevoegd:
Bereken het welvaartsverlies door de belastingverhoging.
Bereken het surplus dat overgeheveld wordt van consumenten en producenten naar de overheid.
Bij opdracht 3.19 zijn na vraag d de volgende vragen toegevoegd:
Bereken het bedrag van het surplus dat van de consumenten naar de producenten gaat.
Bereken de afname van het totale surplus door het instellen van de invoerheffing.
Hoofdstuk 4
Toegevoegd is opdracht 4.24. Dat is opgave 1 van het pilot examen vwo 2011, 1e tijdvak.