LWEO

Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 4

De overheid stoeit met gedragseconomie

Inhoudsopgave hoofdstuk 4
4.1 Het veranderen van de standaard
4.2 Stimulerings- en ontmoedigingsmaatregelen
4.2.1 Wat werkt wel en wat niet?
4.2.2 Informatie in de zorg
4.3 Zelftest

De gedragseconomie toont aan dat consumenten irrationeel gedrag kunnen vertonen. Bedrijven springen hier met hun marketingactiviteiten handig op in. De overheid kan gebruik maken van de resultaten die de gedragseconomie oplevert. Zo kan zij aansturen op gewenst gedrag van haar burgers omtrent gezondheid, milieu, duurzaamheid en financiële zaken zoals leningen en pensioenen.
Het veranderen van de standaard
Een manier die de overheid hanteert om gedragsverandering teweeg te brengen, is het beïnvloeden van de standaard zoals de bevolking die kent. Het verminderen van het eten van vlees kan worden bereikt door grote groepen mensen een andere standaard mee te geven. De standaard wordt dan vegetarisch en de uitzondering carnivoor.
De overheid grijpt op veel manieren in om consumenten te beschermen tegen hun eigen irrationele beslissingen.
Stimulerings- en ontmoedigingsmaatregelen
Producten waarvan de overheid het gebruik wil afremmen, de zogenaamde demerit goederen, zijn onder andere alcohol, sigaretten en benzine. De overheid probeert dit te bereiken met een belasting-/accijnsverhoging. Producten waarvan de overheid het gebruik wil stimuleren, merit goederen, zijn onder andere weinig vet- en weinig suikerhoudende etenswaren, openbaar vervoer en kennis verhogende diensten zoals bibliotheken en musea. Zij probeert dit vaak te bereiken met een prijs verlagende subsidie.
Informatie in de zorg
Mensen moeten complexe beslissingen nemen als het om hun gezondheid gaat. Informatie speelt daarbij een belangrijke rol. Welke informatie er voorhanden is, zal de beslissing beïnvloeden. Veel informatie is tegenwoordig te vinden op internet. Maar de hoeveelheid en soort informatie leidt op zijn beurt weer tot problemen.

Links
Consumentenbond (website)
Bottle bank Arcade YouTube (1 minuut 36’)
Filmpje van Dan Ariely over de relatie tussen werkgevers en werknemers (20 minuten)

Kernbegrippen hoofdstuk 4
Standaard – keuzevrijheid – wetten en regels – Consumentenbond – stimuleringsmaatregelen – ontmoedigingsmaatregelen – demerit goederen – accijns – merit goederen – subsidie – gewoontegedrag – informatievoorziening.

 

Begrippenlijst

Begrippenlijst hoofdstuk 4

accijns
Een indirecte belasting die wordt geheven op producten met als doel het gebruik van die producten af te remmen. Bijvoorbeeld: accijns op tabak.
Consumentenbond
Een vereniging in Nederland die opkomt voor de belangen van consumenten.
demerit goederen
Goederen waarvan het gebruik wordt afgeremd door de overheid.
gewoontegedrag
Gedrag dat men vertoont uit gewenning en niet als losstaande beslissing.
informatievoorziening
Alle stromen van informatie.
keuzevrijheid
Zelf je voorkeur mogen bepalen.
merit goederen
Goederen waarvan het gebruik wordt gestimuleerd door de overheid.
ontmoedigingsmaatregel
Een ingreep (meestal door de overheid) om bepaald gedrag af te remmen.
standaard
De normstelling.
stimuleringsmaatregel
Een ingreep (meestal door de overheid) om bepaald gedrag aan te moedigen.
subsidie
Financiële ondersteuning door de overheid.
wetten en regels
Vaste voorschriften.