LWEO

Hoofdstuk 6

Hoofdstuk 6

Markt of Overheid

Inhoudsopgave hoofdstuk 6
6.1 De principaal-agentrelatie
6.2 Wel of niet privatiseren
6.3 Het fileprobleem
6.4 Transfer
6.5 Zelftest

Principaal-agentrelatie
De principaal is de opdrachtgever (werkgever) en de opdrachtnemer (werknemer) is de agent. Omdat de agent bij het uitvoeren van zijn taak niet alleen denkt aan het belang van de baas, maar ook aan zijn eigen belang, is er een principaal-agentprobleem.

Privatiseren
Privatiseren is het afstoten van overheidstaken naar het particulier bedrijfsleven. Bij privatiseren gaat de eigendom van het bedrijf over van de overheid naar de private sector. De gedachte hierachter is dat door privatisering de concurrentie toeneemt en dat de concurrentie zal leiden tot lagere prijzen, betere diensten, meer efficiëntie en meer innovatie.

Congestiekosten
De welvaartstheorie beschouwt congestiekosten als externe kosten die leiden tot een verlies aan welvaart. Wie een drukke weg opgaat, is er de oorzaak van dat de medeweggebruikers een langere reistijd en meer brandstof nodig hebben. De weggebruiker zadelt andere weggebruikers op met extra kosten. De extra kosten die een weggebruiker veroorzaakt bij andere weggebruikers, omdat het drukker wordt, noemen we de marginale congestiekosten.
Door invoering van de een kilometerheffing en het afschaffen van de BPM en motorrijtuigenbelasting wordt het autogebruik grotendeels variabel.

Links
Principaal-agentrelatie: youtube 4 min (Engels gesproken).
Leerdoelen hoofdstuk 6
• Motieven noemen voor nationalisering
• Motieven noemen voor privatisering
• Uitleggen dat privatisering kan leiden tot meer investeringen
• Een relatie tussen een opdrachtgever en een uitvoerder met de principaal-agenttheorie analyseren.
• Aantonen dat de principaal-agentrelatie invloed heeft op de toedeling van het ondernemersrisico.
• Verklaren dat bij privatisering van overheidsondernemingen de overheid voor het dilemma tussen prikkelen versus verzekeren staat.
• Uitleggen dat een automobilist die in de file staat negatieve externe effecten veroorzaakt.

Kernbegrippen hoofdstuk 6
Principaal-agentrelatie – principaal – agent – nationalisatie – privatisering – concessie.

Begrippenlijst

Begrippenlijst hoofdstuk 6

agent
De uitvoerder van de opdrachten.
concessie
Alleenrecht voor een bedrijf om gedurende een aantal jaren een product op de markt te brengen.
nationalisatie
Eigendom van een bedrijf gaat over van de private sector naar de overheid.
principaal
De opdrachtgever.
principaal agentrelatie
Relatie opdrachtgever – opdrachtnemer (bijvoorbeeld werkgever – werknemer).
privatisering
Eigendom van een bedrijf gaat over van de overheid naar de private sector.

Extra Oefenopgaven

Dit hoofdstuk heeft enkele extra oefenopgaven. Deze kun je als Word-document downloaden door HIER te klikken.