LWEO

Hoofdstuk 5

Hoofdstuk 5

Monetaire autoriteiten

Het aandeel van de financiële sector in Nederland is groot vergeleken met andere landen. De financiële sector bestaat uit banken, verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen.

Taken DNB
Kerntaak van DNB is de zorg voor stabiele prijzen. Samen met de andere centrale banken van de EMU en de Europese Centrale Bank (ESB) is DNB verantwoordelijk voor het Europese monetaire beleid. Hoofddoel van dit beleid is prijsstabiliteit.
Daarnaast houdt DNB toezicht op de gehele Nederlandse financiële sector en controleert of banken, verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen op verantwoorde wijze hun bedrijf voeren. Van essentieel belang is de liquiditeit van de banken.
Tenslotte zorgt DNB voor een soepel en betrouwbaar betalingsverkeer. DNB zorgt voor de uitgifte van bankbiljetten. Dit doet zij samen met de andere centrale banken in het eurogebied.

Het monetair beleid van de ECB
Prijsstabiliteit of het behoud van de koopkracht is het hoofddoel van het monetair beleid van de ECB. Het beleid is dus gericht op het stabiliseren van de interne waarde van de euro. De ECB voert geen actief wisselkoersbeleid ten behoeve van een stabiele externe waarde van de euro.
Om een stabiele interne waarde van de euro te realiseren voert de ECB een geldhoeveelheidsbeleid. Volgens de ECB moet de groei van de liquiditeitenmassa gelijke tred houden met de groei van de reële productie. Zodoende kan ook de inflatie onder controle worden gehouden. Een belangrijke oorzaak voor de groei van de liquiditeitenmassa is de kredietverlening door de banken. De ECB kan de groei van de kredietverlening afremmen door het verhogen van de geldmarktrente (is de rente die banken aan de centrale bank moeten betalen als zij daar geld lenen).
Een ander instrument om de kredietverlening van banken af te remmen, zijn open-markt-transacties. Dit is een instrument waarmee de centrale bank de omvang van dekkingsmiddelen van de banken kan manipuleren en dit door het kopen of verkopen van waardepapieren aan de banken. Ook kan de bank via een valutaswap – dat is het verkopen/kopen door de centrale bank van vreemde valuta’s aan banken – de liquiditeit van de banken beïnvloeden.
Een ander instrument om de geldhoeveelheid te reguleren is de verplichte kasreserve. De centrale bank kan banken verplichten een gedeelte van hun dekkingsmiddelen op een aparte rekening bij de centrale bank te plaatsen, de kasreserverekening. De verplichte kasreserve valt buiten de dekkingsmiddelen van de banken. Als de banken hierdoor gezamenlijk een geldtekort hebben, kunnen zij geld lenen bij de centrale bank. De prijs die de banken hiervoor moeten betalen wordt refirente of herfinancieringsrente genoemd, het officiële rentetarief van de ECB. Door het verhogen van de refirente zijn banken gedwongen een hogere rente aan hun klanten door te berekenen. Hierdoor wordt lenen minder aantrekkelijk en worden de bestedingen afgeremd.

Links:
Economia: het monetairbeleidsspel
Het monetair beleid van de ECB
Open markt transacties van de centrale bank.
Focus op betalingsverkeer.
Monetair beleid van de ECB: video 14 min.

Leerdoelen hoofdstuk 5

De belangrijkste taken van DNB beschrijven: het stabiliseren van de koopkracht, het bedrijfseconomisch toezicht op de financiële instellingen en de zorg voor een soepel en betrouwbaar betalingsverkeer.
Het hoofddoel van de ECB noemen.
Het verschil uitleggen tussen de interne waarde en de externe waarde van de euro.
Aangeven en beredeneren hoe de verschillende instrumenten van de monetaire politiek ingezet kunnen worden in een situatie van onderbesteding en overbesteding.
Begrippenlijst

Begrippenlijst hoofdstuk 5

bedrijfseconomisch toezicht
De controle op de liquiditeit en solvabiliteit van algemene banken, verzekeraars en pensioenfondsen door De Nederlandsche Bank.
externe waarde
De wisselkoers van de euro.
gedwongen besparing
Verplicht geld sparen voor bijvoorbeeld je pensioen. Dit gebeurt door het inhouden van premie op het loon.
geldhoeveelheidsbeleid
Door een beperkte groei van de liquiditeitenmassa stabiliseert de ECB de interne waarde van de euro (koopkracht in Eurozone).
geldmarkt in enge zin
Deel van de geldmarkt waar alleen de banken en de ECB/DNB actief zijn. Ze verhandelen kortlopende leningen onder elkaar.
geldmarktrente
Rente op leningen met een korte looptijd (maximaal 1 jaar).
herfinancieringsrente
Zie refirente.
institutionele beleggers
Bedrijven (pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen) die geld beleggen in bijvoorbeeld effecten en vastgoed voor grote groepen beleggers.
interne waarde
Koopkracht van de euro binnen de Eurozone.
monetair beleid
De maatregelen die de Europese Centrale Bank( ECB) neemt om de waarde van de euro stabiel te houden.
open-markttransacties
Het kopen of verkopen van waardepapieren door de ECB aan de banken om de omvang van de dekkingsmiddelen van de banken te vergroten of te verkleinen.
prijsstabiliteit
Het laag houden van de inflatie.
refirente
(= herfinancieringsrente) De rente die de banken aan de Europese Centrale Bank moeten betalen als zij bij de ECB geld lenen.
verkrappend monetair beleid
Een verhoging van de refirente die aan de klanten van de banken wordt doorberekend. Hierdoor wordt lenen duurder en sparen aantrekkelijker.
vermogensmarkt
Het geheel van vraag naar en aanbod van vermogen zowel op korte termijn als op lange termijn.
verplichte kasreserve
De Europese Centrale Bank verplicht de banken een gedeelte van hun dekkingsmiddelen op een aparte rekening bij de ECB te zetten.
verruimend monetair beleid
Een verlaging van de refirente die aan de klanten van de banken wordt doorberekend. Hierdoor wordt lenen aantrekkelijker en sparen ontmoedigd waardoor de bestedingen kunnen stijgen.
wisselkoersbeleid
Beleid om de externe waarde (wisselkoers) van de euro stabiel te houden.

Extra Oefenopgaven

Dit hoofdstuk heeft enkele extra oefenopgaven. Deze kun je als Word-document downloaden door HIER te klikken.