LWEO

Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 4

Giraal geld

Tot op zekere hoogte herhaalde de ontwikkeling van het bankbiljet zich bij het giraal geld. Houders van chartaal geld konden met hun geld een betaalrekening openen bij een bank. Zo kreeg de klant een tegoed bij die bank, waarmee hij andere rekeninghouders kon betalen door middel van overschrijvingen. In de praktijk bleek het niet nodig de girale tegoeden, ook wel rekening-couranttegoeden genoemd, volledig te dekken door chartaal geld omdat slechts een klein deel van de tegoeden als kasgeld wordt opgevraagd. Banken kunnen daardoor girale kredieten verlenen: ze scheppen giraal geld waarbij het chartaal geld dekkingsmiddel is. Om te voorkomen dat banken overmatig kredieten verlenen kan DNB de banken verplichten een bepaald dekkingspercentage (liquiditeitspercentage) aan te houden. Zo moet een bank tegenover haar rekening-couranttegoeden voldoende liquide middelen (dekkingsmiddelen) bestaande uit de kas (munten en bankbiljetten) en het rekening-couranttegoed van de bank bij DNB aanhouden. De gedeeltelijke balans van een bank kan er als volgt uitzien:

Balans per 1-1- 2010
activa passiva
kas
tegoed DNB
145.000
5.000
rekening-couranttegoeden 500.000

 

kas + tegoed bij DNB
liquiditeitspercentage = ————————————- × 100%
rekening-couranttegoeden

Links
Willem Middelkoop, schrijver van “Als de dollar valt” over geldschepping door de FED: 9 minuten 20′.
Uitleg over geldscheppen en liquiditeit: video 5 minuten 12′
Geldschepping door banken: schooltv 3 minuten 19′.
Geld komt uit het niets: Ad Broere video 14 min 23′.
Geld voor de toekomst: Teunis Brosens van de ING over geldschepping door commerciële banken: video 21 minuten.

Leerdoelen hoofdstuk 4
De leerlingen kunnen:
• noemen welke posten op de balans van een bank behoren tot de maatschappelijke hoeveelheid.
• de dekkingsmiddelen van een bank kunnen benoemen.

Begrippenlijst

Begrippenlijst hoofdstuk 4

dekkingspercentage
(= liquiditeitspercentage) De verhouding tussen liquide middelen en de rekening-couranttegoeden bij banken. In formulevorm:

liquide middelen × 100%
dekkingspercentage = ———————————-
rekening-couranttegoeden

giraal geld
Tegoeden van klanten bij banken in de vorm van een betaalrekening (rekening-couranttegoed). Je kunt op verschillende manieren giraal betalen: met een overschrijvingskaart, met een elektronische overschrijving, met een pinpas of met een creditcard.
girale kredieten
Banken scheppen giraal geld, waarbij chartaal geld als dekkingsmiddel fungeert. In de praktijk worden girale tegoeden niet volledig gedekt door chartaal geld, omdat slechts een klein deel van de tegoeden als kasgeld wordt opgevraagd.
liquiditeitspercentage
Zie dekkingspercentage.
tegoed bij DNB
Lopende rekening van banken bij De Nederlandsche Bank om elkaar te kunnen betalen en om bij kastekort via deze rekening aan extra bankbiljetten of munten te kunnen komen.