LWEO

Hoofdstuk 8

Hoofdstuk 8

Senioren

Inhoudsopgave hoofdstuk 8
8.1 Stoppen met werken
8.2 Waarvan leven 65-plussers?
8.2.1 AOW
8.2.2 Bedrijfspensioen
8.2.3 Sparen voor de oude dag
8.3 Zelftest

AOW
De AOW is een uitkering voor alle mensen woonachtig in Nederland vanaf hun 65e levensjaar. Iedereen die vanaf zijn 15e tot zijn 65e in woonachtig was in Nederland krijgt een volledige AOW-uitkering. Voor ieder jaar dat je in die periode niet in Nederland woonachtig was wordt de uitkering met 2% verminderd. De AOW bedraagt 50% van het bruto minimum loon. Een alleenstaande krijgt 70% van het bruto minimum loon. De AOW wordt gefinancierd volgens het omslagstelsel. Dat betekent dat het aantal AOW’ers × uitkering = inkomensverdieners × premie.
Bedrijfspensioen
Een bedrijfspensioen geeft een aanvulling op de AOW-uitkering. Iemand die 40 jaar pensioenpremie heeft betaald, krijgt een zodanige aanvulling op de AOW, dat het totale inkomen 70% van het laatstverdiende loon of 80% van het gemiddeld verdiende loon bedraagt. De pensioenfondsen (ABP, Zwitserleven Gevoel) beheren de betaalde premies en betalen de uitkeringen. De premiegelden (= maandelijkse afdracht van de werknemers) worden belegd in aandelen, obligaties en onroerend goed (kapitaaldekkingsstelsel). Daarbij moeten ze letten op de risico’s. Het beleggen in aandelen heeft meer risico’s dan het beleggen in obligaties. Ook dit is weer een voorbeeld van ruilen over de tijd!
Aandelen
Aandelen zijn eigendomsbewijzen in een onderneming. De aandelen worden verhandeld op de effectenbeurs. Een aandeel kan stijgen of dalen in waarde afhankelijk van de winstverwachtingen van de onderneming en de ontwikkeling van de rente. Winstuitkeringen en koersveranderingen bepalen het rendement van een aandeel. Het rendement op een aandeel kan berekend worden door de opbrengst in een bepaalde periode uit te drukken in een percentage van het ingelegde bedrag (koopsom van het aandeel). Het risico bij aandelen bestaat hierin dat het rendement (de opbrengst) onzeker is en dat bij faillissement de hele waarde van het aandeel of een groot deel daarvan teniet gaat.
Obligaties
Obligaties zijn schuldbekentenissen van bedrijven en/of overheid met een vaste rente en een vaste looptijd. De belegger krijgt elk jaar een vaste rente en op het einde van de looptijd krijgt zij het ingelegde geld terug. Een obligatie biedt meer zekerheid dan een aandeel maar het rendement op een obligatie is veelal lager. Ook de koers van een obligatie kan fluctueren. Als de rente daalt hebben bestaande obligaties daar geen last van (is immers een vast rentepercentage) maar nieuwe obligaties wel. Dat betekent dat bestaande obligaties aantrekkelijker worden en de beurskoers van die obligaties zal stijgen.
Waardevast en welvaartsvast
Als de pensioenen elk jaar evenveel stijgen als de inflatiepercentage dan is de uitkering waardevast. Als de pensioenen elk jaar stijgen met de gemiddelde stijging van de cao-lonen spreken we van een welvaartsvast pensioen.

Links
Het grijze goud (Tegenlicht in de klas): schooltv 15 min.
Markt voor Vrede (aandelenspel)
Levensloopregeling afgeschaft
Informatie over de AOW (Sociale Verzekeringsbank)
Bijl in de pensioenen (videofilmpje, 12 min met Sweder van Wijnbergen)
Verschil tussen aandelen en obligaties
Jongeren storten pensioenpremie in een bodemloze put (Een vandaag 19 oktober 2010): video 9 minuten.
Het beste pensioenstelsel ter wereld!? video 6,5 minuten (tendentieus)
De bejaardenflat (André van Duin): video 8 minuten

Leerdoelen hoofdstuk 8
Leerlingen kunnen
• het verschil uitleggen tussen omslagstelsel en kapitaaldekkingsstelsel.
• uitleggen dat er bij bedrijfspensioenen wordt geruild over de tijd.
• drie inkomstenbronnen van ouderen noemen.
• het verschil tussen AOW en pensioen uitleggen.
• het verschil uitleggen tussen de begrippen waardevast en welvaartsvast.
• een aantal beleggingsvormen noemen.
• verschillende beleggingsvormen tegen elkaar afwegen.
• uitleggen hoe een verandering van de verhouding tussen actieven en inactieven gevolgen kan hebben voor de hoogte van de AOW-premies en de hoogte van de AOW-uitkeringen.
• uitleggen dat vergrijzing een verhoging van de participatiegraad noodzakelijk kan maken.

Begrippenlijst

Begrippenlijst hoofdstuk 8

aandeel
Verhandelbaar bewijs van mede-eigendom van een onderneming. Als het bedrijf winst maakt, ontvangt de aandeelhouder dividend.
actieven
Werkenden.
beurskoers       
Prijs van aandelen/obligaties op een bepaald moment op de effectenbeurs. Deze koers wordt bepaald door vraag en aanbod op de beurs.
dividend
Winstuitkering aan aandeelhouders.
effectenbeurs
Plaats waar aandelen, obligaties en andere waarde papieren worden verhandeld.
inactieven
Mensen met een uitkering.
levensloopregeling
Regeling waarbij werknemers individueel met belastingvoordelen spaart. Dit spaarbedrag, inclusief de renteopbrengsten kan gebruikt worden om een verlofperiode op te nemen of eerder op te houden met werken.
obligatie
Verhandelbaar bewijs van deelneming in een geldlening aan bedrijven of de overheid met een vaste rente en vaste looptijd.
participatiegraad
(= deelnemingspercentage) Percentage van mensen tussen 15 jaar en de AOW/leeftijd dat zich aanbiedt op de arbeidsmarkt.
pensioenfonds
Een organisatie/instelling die premies int van werknemers en deze belegt om later aanvullende uitkeringen te kunnen doen bij pensionering, bij arbeidsongeschiktheid en bij overlijden aan de partner. De pensioengerechtigde krijgt vanaf het 65ste jaar tot aan zijn/haar dood hieruit een uitkering.
rendement
Opbrengst van het belegde vermogen in aandelen en obligaties.
uitgesteld loon
Pensioenuitkering of opname uit de levensloopregeling. Als men werkt wordt een deel van het loon ingehouden/niet uitbetaald, om later als men niet werkt een (loon)uitbetaling te krijgen.
waardevast
Uitkeringen zijn waardevast als ze met hetzelfde percentage stijgen als het inflatiepercentage.
welvaartsvast
Uitkeringen zijn welvaartsvast als ze met hetzelfde percentage stijgen als de gemiddelde stijging van de cao-lonen.

Extra Oefenopgaven

Dit hoofdstuk heeft enkele extra oefenopgaven. Deze kun je als Word-document downloaden door HIER te klikken.