LWEO

hoofdstuk 9

hoofdstuk 9

Ruilen tussen generaties

In de verzorgingsstaat dragen de werkenden geld af in de vorm van belastingen en sociale premies. De overheid geeft dit geld uit in de vorm van sociale uitkeringen en voorzieningen. Op die manier worden de inkomens door de overheid herverdeeld.

Betalingen aan de overheid (belastingen en premies) zijn voornamelijk gebaseerd op het draagkrachtbeginsel. Iedereen betaalt naar draagkracht van het inkomen, dus hogere inkomens betalen relatief meer. Het systeem van bijdragen aan en ontvangsten van de overheid is gebaseerd op solidariteit.

Een ander uitgangspunt is het profijtbeginsel: ieder betaalt naar gelang het gebruik van de overheidsvoorzieningen. Dit houdt in dat voor overheidsvoorzieningen een prijs wordt vastgesteld die de gebruiker moet betalen, zoals collegegeld voor studenten of de betaling voor een paspoort.
Naast de overdracht van inkomen en vermogen kunnen ook andere overdrachten tussen generaties de welvaart beïnvloeden:
• de wetenschap. Toekomstige generaties kunnen een hoger peil van welvaart bereiken dankzij de overdacht van kennis.
• milieuproblemen. Ontbossing, erosie, uitsterven van plant- en diersoorten en klimaatveranderingen hebben een negatief effect op de toekomstige welvaart.
• uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Olie en gas kunnen opraken en de toekomstige welvaart schaden.
• overheidsschuld. Toekomstige generaties betalen rente en aflossing van de schuld die is opgebouwd. Dit tast hun welvaart aan.

De huidige generatie moet streven naar duurzame economische groei, dat is groei die niet ten koste gaat van de welvaart van toekomstige generaties. Demografische veranderingen kunnen leiden tot veranderingen in de overdrachten tussen generaties. Bij vergrijzing neemt het aandeel van de ouderen in de totale bevolking toe. Een oplossing voor de toenemende kosten van de vergrijzing kan een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd zijn.

links
Vergrijzing en ontgroening (video 12 min.)
Ruilen over tijd (video 15 min.)

begrippenlijst

Begrippenlijst hoofdstuk 9

duurzame productie
Productie die niet ten koste gaat van de welvaart of productiemogelijkheden van toekomstige  generaties. Die productiewijze schaadt het milieu niet en put de grondstoffen niet uit.
intertemporele ruil
Zie: ruilen over de tijd
netto betaler
Iemand die meer betaalt via belasting of sociale premies dan dat hij  ontvangt aan zorg, onderwijs en uitkering.
netto ontvanger
Iemand die meer aan zorg, onderwijs en uitkering ontvangt dan dat hij daarvoor betaalt via belasting en sociale premies.
overdrachten
Geld dat inkomensverdieners afdragen aan belastingen en sociale premies en dat de overheid gebruikt om de sociale uitkeringen en sociale voorzieningen te betalen.
profijtbeginsel
Het principe dat de gebruiker betaalt voor een geleverde (overheids)dienst.
ruilen in natura
Ruil waarbij goederen zonder tussenkomst van geld rechtstreeks geruild worden tegen goederen.
ruilen over de tijd
(= intertemporele ruil) Geld verdienen en uitgeven gebeurt in verschillende periodes.
verzorgingsstaat
Een samenleving waar de overheid iedereen een aanvaardbaar bestaansminimum garandeert.

extra oefenopgaven

Extra oefenopgaven (Word)