LWEO

hoofdstuk 3

Hoofdstuk 3

Oligopolie en monopolistische concurrentie

Het marktaandeel is het procentuele aandeel van de afzet of omzet van een bedrijf in de totale markt voor een bepaald product. Een oligopolistische markt is een markt waarop een beperkt aantal aanbieders actief zijn of hebben enkele aanbieders een relatief groot marktaandeel. Alleen bedrijven die op grote schaal produceren kunnen zich staande houden op een dergelijke markt.

Een voorbeeld van een oligopolie is de markt voor mobiele telefonie. Het aantal concurrenten bij oligopolie is klein. Daardoor heeft een actie van één bedrijf gevolgen voor de andere bedrijven. Er wordt dus gereageerd op acties van concurrenten. Omdat de risico’s van een prijzenoorlog groot zijn, geven oligopolisten vaak de voorkeur aan andere manieren om elkaar te bestrijden: productdifferentiatie bijvoorbeeld. Door hun product een of meer eigen kenmerken te geven, wordt het product heterogener.

Op een oligopolistische markt kan ook worden samengewerkt. Als aanbieders afspraken maken, met als doel de onderlinge concurrentie te verminderen, noemen we zo’n samenwerkingsverband een kartel. De overheid wil juist concurrentie stimuleren, zodat de prijzen laag blijven en de kwaliteit hoog. Kartelafspraken zijn daarom verboden. Als de oligopolisten elkaar fel beconcurreren zal de prijs laag zijn en zullen ze weinig of geen winst maken. Als ze de concurrentie weten te beperken of samenwerken, kan de winst hoog zijn.

Een homogeen oligopolie heeft als belangrijke kenmerken dat er enkele aanbieders zijn die de macht over de markt hebben, terwijl het product dat ze produceren in de ogen van de consument identiek, dus homogeen is.

Bij een heterogeen oligopolie heeft elke aanbieder een eigen klantenkring en kan de aanbieder binnen zekere grenzen de prijs zelf bepalen, maar de onderneming zal ook rekening moeten houden met zijn concurrenten. Ondanks hun heterogeniteit kunnen de producten elkaar vervangen. Als een van de producenten de prijs verhoogt, zal een aantal klanten overlopen naar een concurrent.

Bij de marktvorm monopolistische concurrentie zijn er veel aanbieders en is het product heterogeen. Bedrijven proberen door productdifferentiatie een eigen klantenkring op te bouwen. Monopolistische concurrentie lijkt op monopolie, maar ook op volkomen concurrentie. Bij volkomen concurrentie (volledige mededinging) bieden veel aanbieders een homogeen product aan en daarom heeft elk van de aanbieders te maken met dezelfde collectieve vraaglijn. Op een markt van monopolistische concurrentie hebben de aanbieders iets eigens toegevoegd aan hun product, waardoor het product heterogeen is. Ze hebben voor hun product een afwijkende vraagfunctie weten te creëren. Elke aanbieder heeft zijn eigen unieke vraaglijn of prijsafzetlijn

links
Economie en Markt (video 27 min.)
Samenwerken en onderhandelen (video 15 min.)
Clementie in kartelzaken (video 9 min.)
Markt en handelen (video 15 min.)
Prijsoorlog (video 15 min.)
De concurrenten (video 16 min.)
Marktgedrag bij dominante strategie (video 8 min.)
Speltheorie (video 7 min.)
Te dure tv en computerschermen (www.volkskrant.nl)

 

begrippenlijst

Begrippenlijst hoofdstuk 3

dominante strategie
Een dominante strategie is de voordeligste strategie die iemand kiest, onafhankelijk van wat anderen kiezen.
duopolie
Marktvorm met slechts twee aanbieders.
heterogeen
Verschillend.
heterogeen oligopolie
Een marktvorm waarop enkele aanbieders de macht hebben. Elke aanbieder heeft een eigen klantenkring omdat het product volgens de consument niet identiek is. Aanbieders kunnen binnen zekere grenzen de prijs zelf bepalen.
homogeen
Identiek.
homogeen duopolie
Een markt met twee aanbieders die een product aanbieden dat in de ogen van de consument hetzelfde is.
homogeen oligopolie
Een marktvorm waarop enkele aanbieders de macht hebben, terwijl het product dat ze aanbieden in de ogen van de consument hetzelfde is.
kartel
Aanbieders maken onderling afspraken met als doel de concurrentie te verminderen.
kartelwaakhonden
Door de overheid ingestelde toezichthouders op een markt die met name kartelafspraken dienen op te sporen.
marktaandeel
Het marktaandeel geeft weer welk deel van de totale markt in handen is van een onderneming. Het marktaandeel kan worden weergegeven in een percentage van de verkochte aantallen of in een percentage van de totale omzet. Degene met het grootste marktaandeel is marktleider.
marktgedrag
De verschillende strategieën die bedrijven kiezen in hun concurrentiestrijd met andere bedrijven om het vergroten van hun marktaandeel.
marktvorm
Het aantal aanbieders en het soort product bepalen de marktvorm.
monopolie
Marktvorm met slechts één aanbieder.
monopolistische concurrentie
Een marktvorm waarop de feitelijke verschillen tussen producten van verschillende aanbieders klein zijn, maar waarop consumenten de producten toch verschillend waarderen. Er zijn veel aanbieders en het product is heterogeen. Een ondernemer kan binnen zekere grenzen de prijs zelf bepalen.
octrooi (= patent)
Alleenrecht op het commerciële gebruik van een uitvinding.
oligopolie
Een marktvorm waarop enkele aanbieders de macht hebben.
patent (= octrooi)
Alleenrecht op het commerciële gebruik van een uitvinding.
prijsleider
De producenten die op een bepaalde markt de prijs bepalen. Dit doen zij over het algemeen doordat zij marktleiders zijn en dus een groot deel van de markt van een bepaald product in handen hebben.
prijzenoorlog
Door middel van het verlagen van de prijs het eigen marktaandeel vergroten.
prijsstarheid
Als producenten bij prijsverhoging verwachten dat consumenten weglopen naar de concurrent, zullen zij ondanks stijgende kosten geneigd zijn de prijzen niet te verhogen.
prijszetter
Een producent kan binnen zekere grenzen de prijs bepalen.
productdifferentiatie
Het geven van eigen kenmerken aan een product met als doel het marktaandeel te vergroten. Het product wordt heterogener.
schaalvoordelen
Kostenvoordelen die ontstaan door productie op grote schaal.
verzonken kosten
Kosten die als ze eenmaal zijn gemaakt niet meer kunnen worden terugverdiend als een activiteit wordt gestaakt, omdat er geen andere gebruiksmogelijkheden zijn.

extra oefenopgaven

Extra oefenopgaven (Word)