LWEO

hoofdstuk 6

hoofdstuk 6

Het geaggregeerde-vraag-aanbodmodel

De geaggregeerde vraag, macrovraag of macro-economische vraag is de totale hoeveelheid goederen en diensten die consumenten, producenten, overheid en buitenland in een jaar willen kopen. We kennen de geaggregeerde vraag uit de keynesiaanse theorie als de effectieve vraag: EV = C + I + O + E – M.

De geaggregeerde vraag (GV) als functie van het algemeen prijspeil heeft een dalend verloop. Dit kan op drie manieren verklaard worden:
1. Stijgende prijzen verlagen het reële inkomen en daarmee de bestedingen C en I.
2. Stijgende prijzen leiden tot een hogere rente (transactievraag naar geld stijgt) waardoor C en I dalen.
3. Stijgende prijzen verslechteren de internationale concurrentiepositie waardoor E daalt.

Het geaggregeerde aanbod op korte termijn (GA-KT) als functie van het prijspeil heeft een stijgend verloop: prijsstijgingen vergroten de winstmarges doordat de lonen niet onmiddellijk meestijgen. Loonstijgingen lopen achter bij prijs­stijgingen, omdat er sprake is van loonrigiditeit of loonstarheid. Hierdoor zullen op korte termijn de winsten van de onder­nemingen toenemen met als gevolg een toename van de productie. Het korte termijn evenwicht komt tot stand bij gelijkheid van GV en GA-KT. Als het prijspeil lager of hoger is dan het evenwichtsniveau zal er respectievelijk een vraagoverschot of een aanbodoverschot zijn, waardoor het prijspeil zich weer naar het evenwicht begeeft.

Het geaggregeerde aanbod op lange termijn (GA-LT) is onafhankelijk van het prijsniveau. Dit wordt bepaald door de productiecapaciteit. Als de productie gelijk is aan GA-LT ligt de werkloosheid op het niveau van de natuurlijke werkloosheid. In onderstaande figuur is er evenwicht op korte en op lange termijn.

De macrovraaglijn en de macroaanbodlijn geven enkel het verband tussen het algemeen prijspeil en macro-economische vraag en het macro-economische aanbod. Dit verband geldt ceteris paribus, dus als alle andere factoren onveranderd blijven. Zodra aan die laatste voorwaarde niet is voldaan, zullen deze lijnen gaan verschuiven.

Door sterke veranderingen op de korte termijn kan het korte termijn evenwicht afwijken van het lange termijn evenwicht. Door een plotselinge toename van de export bijvoorbeeld, zal de geaggregeerde vraaglijn (GV) naar rechts verschuiven. Het korte termijn evenwicht komt daarmee boven de productiecapaciteit te liggen en de werkloosheid daalt tot onder haar natuurlijk niveau. De lonen stijgen, bedrijven zien hun winsten dalen en krimpen hun productie in. De geaggregeerde aanbodlijn op korte termijn verschuift naar links en daarmee komt het korte termijn evenwicht weer samen te vallen met dat op lange termijn, terug naar de natuurlijke werkloosheid. In onderstaande grafiek is te zien hoe een positieve vraagschok op korte termijn zorgt voor een hoger reëel bbp maar op lange termijn slechts tot een hoger prijspeil.

Ook aanbodschokken kunnen het evenwicht op korte termijn verstoren. Een plotselinge kostenstijging, bijvoorbeeld een stijging van de olieprijs, verlaagt het geaggregeerde aanbod op korte termijn (GA-KT): de lijn verschuift naar links. Er ontstaat nu een situatie van inzakkende groei (stagnatie) tegelijk met inflatie. We noemen dit stagflatie.

Het idee van een verticaal verloop van het geaggregeerde aanbod sluit aan bij de klassieke visie. In die visie zorgt marktwerking voor een herstel van het lange termijn evenwicht. Het klassiek idee zien we terug in de linkergrafiek.

Keynes zag dat de prijzen en de lonen bij laagconjunctuur niet flexibel, maar star zijn. In het uiterste geval loopt de geaggregeerde aanbodlijn dan horizontaal. In die situatie is stimuleringsbeleid door de overheid zeer effectief tot het moment dat de productie­capaciteit is bereikt. Pas als de capaciteitsgrens is bereikt leidt verdere stimulering tot bestedingsinflatie. In de rechtergrafiek is de redenering van Keynes weergegeven.

 

 

links
Geaggregeerde vraag (video 8 min.)
Geaggregeerde vraag en aanbod op korte termijn (video 5 min.)
Geaggregeerde vraag en aanbod op lange termijn (video 2 min.)

 

begrippenlijst


— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — 

extra oefenopgaven

Extra oefenopgaven h5 (Word)
Extra oefenopgaven h6 (Word)

Extra oefenopgaven h7 (Word)